Spelers die tijdens een amateurvoetbalwedstrijd koppen, hebben direct na de wedstrijd meer stoffen in hun bloed die wijzen op acute hersenschade. Hoe vaker een speler kopt en hoe groter de impact, hoe groter deze tijdelijke veranderingen zijn. Binnen 24 tot 48 uur normaliseren de bloedwaarden weer. Dit blijkt uit onderzoek van Amsterdam UMC in samenwerking met de KNVB, dat vandaag gepubliceerd is in het wetenschappelijke tijdschrift JAMA Neurology.

De Gezondheidsraad concludeerde in 2025 dat herhaaldelijk hoofdcontact een verhoogd risico geeft op dementie bij profvoetballers. ”Maar de directe link tussen koppen en hersenschade was nog niet gelegd, en ook over amateurvoetballers wisten we nog weinig,” zegt neurowetenschapper Marsh Königs van het Emma Kinderziekenhuis van Amsterdam UMC. ”In het amateurvoetbal wordt het spel minder intensief beoefend, maar zijn verreweg de meeste spelers actief. In deze studie konden we voor het eerst het directe effect van kopballen in het amateurvoetbal meten.”

Meer effect bij vaker en harder koppen

De onderzoekers volgden ruim 302 amateurvoetballers tijdens 11 voetbalwedstrijden. Elke speler speelde 1 wedstrijd. In hun bloed  -dat voor en na de wedstrijd werd afgenomen- zochten ze naar bepaalde biomarkers, stoffen die iets zeggen over schade aan hersencellen. Artsen gebruiken dezelfde biomarkers om hersenletsel en dementie vast te stellen. Met video-opnames werd precies bijgehouden hoe vaak iedere speler kopte en of het om een kopbal ging met een hogere intensiteit, bijvoorbeeld na een verre uittrap van de keeper.

Uit de resultaten bleek dat spelers die kopten, direct na de wedstrijd meer biomarkers voor hersenschade in hun bloed hadden dan spelers zonder kopballen. Ook het aantal kopballen en de intensiteit speelde een rol. Königs: “Hoe vaker een speler kopte en hoe intenser de kopbal, hoe groter het effect in het bloed. De grootste stijging was na kopballen met een hoge intensiteit, als de bal meer dan 20 meter door de lucht had afgelegd.”

Mogelijk schade lange termijn

Na de wedstrijd daalden de biomarkers en zaten binnen 24 tot 48 uur na de wedstrijd weer op hun oorspronkelijke niveau. Hoofdonderzoeker en neuroloog Jort Vijverberg van Amsterdam UMC: “Wat dit zegt over blijvende schade in de hersenen weten we niet. Bij deze studie kijken we eigenlijk naar stofwolken van schade. Als de stof gaat liggen, betekent het niet dat er geen schade meer is.”

Vijverberg wil daarom vooral benadrukken dat ook in het amateurvoetbal koppen serieus genomen moet worden. “Deze acute effecten kunnen, als ze vaak voorkomen, op langere termijn tot schade leiden. Of dit bijdraagt aan dementie is niet zeker, maar de bevindingen zijn belangrijk voor nieuw beleid over koppen in het voetbal.”

Striktere regels

Vanwege het rapport van de Gezondheidsraad over risico’s op hersenschade en dementie op lange termijn, introduceerde de KNVB vanaf seizoen 2025/’26 striktere richtlijnen voor koppen in het voetbal. Het advies is om koppen bij de jeugd sterk te beperken (max. 5-10 keer per training onder 12 jaar) en de techniek veiliger aan te leren.