De IADL-vragenlijst die in Amsterdam is ontwikkeld om dagelijks functioneren in kaart te brengen, blijkt ook in de huisartsenpraktijk goed bruikbaar. Dat blijkt uit nieuw onderzoek door onderzoekers uit Amsterdam en Zweden onder meer dan zeshonderd patiënten in de Zweedse eerstelijnszorg. De resultaten laten zien dat de Amsterdam IADL Questionnaire (A-IADL-Q) nauwkeurig onderscheid kan maken tussen verschillende stadia van cognitieve achteruitgang, zoals subjectieve klachten, milde cognitieve stoornissen (MCI) en dementie.

De studie is uitgevoerd binnen het BioFINDER-Primary Care project, waarin patiënten met cognitieve klachten via de huisarts werden verwezen voor uitgebreid onderzoek in een geheugenkliniek. In totaal werden 623 deelnemers geïncludeerd, met een gemiddelde leeftijd van 77 jaar. Van hen had bijna een kwart alleen subjectieve cognitieve klachten, terwijl de rest een diagnose MCI of dementie kreeg.

Onderzoek in de eerstelijnszorg

Naasten van de deelnemers vulden de A-IADL-Q in, een vragenlijst over complexe dagelijkse handelingen zoals omgaan met technologie, financiën en planning. De uitkomsten van deze vragenlijst bleken sterk samen te hangen met het klinische stadium van de ziekte. Zo daalden de scores stapsgewijs naarmate de cognitieve problemen ernstiger waren.

Inzicht in dagelijks functioneren

De nauwkeurigheid van de A-IADL-Q was hoog. De vragenlijst kon goed onderscheid maken tussen mensen met en zonder cognitieve stoornissen, en tussen mensen met dementie en eerdere stadia van de ziekte. Opvallend is dat deze prestaties vergelijkbaar waren met een veelgebruikte vragenlijst voor dagelijks functioneren die onderdeel was van de diagnostiek (de FAQ), terwijl de A-IADL-Q onafhankelijk van de diagnose werd afgenomen.

Beperkte invloed van leeftijd en andere aandoeningen

Daarnaast bleek dat factoren zoals leeftijd en cognitieve screeners een beperkte invloed hadden op de scores, en dat comorbiditeit, zoals hart- en vaatziekten of diabetes, geen duidelijke rol speelde. Dit maakt de vragenlijst breed toepasbaar in een oudere populatie met uiteenlopende gezondheidsproblemen die doorgaans door de huisarts worden gezien.

Ondersteuning bij tijdige doorverwijzing

Volgens de onderzoekers kan de A-IADL-Q huisartsen ondersteunen bij het tijdig herkennen van cognitieve achteruitgang en het bepalen van het juiste moment voor doorverwijzing. Dat is met name relevant nu er nieuwe behandelingen beschikbaar komen die vooral effectief zijn in de vroege stadia van de ziekte van Alzheimer.

Belang van functioneren naast biomarkers

De studie onderstreept het belang van een goede beoordeling van het dagelijks functioneren, naast cognitieve tests en biomarkers. Verdere validatie in andere landen en zorgsystemen is nodig, maar de eerste resultaten laten zien dat de A-IADL-Q een waardevolle plek kan krijgen in de eerstelijns diagnostiek en zorg voor mensen met dementie.

Uw steun om dit soort baanbrekend onderzoek te kunnen doen helpt!

Kijk hier hoe u kunt bijdragen