Onderzoekers van Alzheimercentrum Amsterdam hebben voor vier onderzoeksprojecten subsidie ontvangen binnen het ZonMw-programma Veelbelovende innovatieve therapieën. Deze regeling ondersteunt de ontwikkeling van nieuwe behandelingen die ingrijpen op de processen die leiden tot dementie. Het doel is om therapieën sneller richting toepassing te brengen.

De toegekende projecten richten zich op verschillende benaderingen binnen de behandeling van de ziekte van Alzheimer: van medicijnontwikkeling tot hersenstimulatie en genetische therapieën. Alle projecten zijn erop gericht om nieuwe inzichten door te vertalen naar concrete toepassingen.

Nieuwe aangrijpingspunten voor medicatie

De projecten van onderzoekers Ruud Wijdeven en Rik van der Kant richten zich op APOE, de belangrijkste genetische risicofactor voor de ziekte van Alzheimer. Dr Wijdeven gaat moleculen ontwikkelen die de opname van schadelijke varianten van APOE in cellen blokkeren. Door deze opname te remmen, willen de onderzoekers vetophopingen in hersencellen tegengaan, een proces dat bijdraagt aan het ontstaan van alzheimer. Dr. van der Kant gaat op zoek naar medicijnen die de bloed hersenbarriere kunnen beschermen in mensen die het ApoE risicogen hebben.

Binnen beide projecten worden eerste kandidaatstoffen geïdentificeerd die in een later stadium verder ontwikkeld kunnen worden tot geneesmiddelen.

Hersenstimulatie thuis voortzetten

Neuroloog Willem de Haan onderzoekt een andere benadering: elektrische hersenstimulatie. Deze behandeling is in opkomst en heeft voordelen ten opzichte van medicatie, zoals een gunstiger bijwerkingenprofiel en bredere toepasbaarheid. In dit project wordt gekeken of een zorgvuldige instelfase in het ziekenhuis, gevolgd door dagelijkse stimulatie thuis, effectiever is dan de huidige standaardaanpak. Daarmee wordt niet alleen de behandeling onderzocht, maar ook hoe deze beter kan aansluiten op het dagelijks leven van patiënten.

Nieuwe perspectieven voor erfelijke Alzheimer

Het project van onderzoekers Sven van der Lee,  Jetske van der Schaar van Humane Genetica, in samenwerking met Vivi Heine van Amsterdam UMC en Bart de Strooper van de KU Leuven, richt zich op zeldzame, erfelijke vormen van alzheimer. Bij deze groep ontstaat de ziekte vaak al op jonge leeftijd en is de impact op families groot. De onderzoekers testen nieuwe technieken, zogenaamde antisense-oligonucleotiden (ASO’s), die de werking van ziekmakende genen kunnen uitschakelen. Daarnaast wordt een landelijk register opgezet om families beter in beeld te krijgen en te betrekken bij toekomstig onderzoek. Dit legt een basis voor gerichte behandelingen voor deze specifieke patiëntengroep.

Van onderzoek naar toepassing

Met deze subsidies ondersteunt ZonMw projecten die zich bevinden in de voorbereidende of vroege ontwikkelfase van therapieën. De nadruk ligt op het zetten van concrete stappen richting toepassing, bijvoorbeeld door het aantonen van werkzaamheid in cellen of het ontwikkelen van eerste prototypes.

Jort Vijverberg, directeur van Alzheimercentrum Amsterdam, benadrukt het belang van deze toekenningen: “Deze subsidies maken het mogelijk om veelbelovende ideeën een stap verder te brengen richting toepassing. Juist in deze fase is ondersteuning cruciaal om innovatie te versnellen. Het helpt ons om nieuwe behandelstrategieën te ontwikkelen die uiteindelijk het verschil kunnen maken voor mensen met dementie en hun naasten.”