Tijdens de Lunch & Learn bijeenkomst van mei bij Alzheimercentrum Amsterdam gaven onderzoekers Rik van der Kant en Vera Wiersma een kijkje in de microscopische wereld van de hersenen. Met veel afbeeldingen, microscoopfoto’s en filmpjes lieten zij zien wat hersencellen dagelijks doen, hoe zij gezond blijven en wat er gebeurt wanneer processen in de hersenen ontsporen.

De menselijke hersenen wegen gemiddeld ongeveer 1,3 kilogram en bestaan uit de hersenstam, kleine hersenen en grote hersenen, die weer zijn verdeeld in vier hersenkwabben. In totaal bevatten onze hersenen ongeveer 171 miljard cellen.

Neuronen en hun verbindingen

Ongeveer 86 miljard daarvan zijn neuronen (zenuwcellen), die informatie ontvangen, verwerken en doorgeven. Neuronen staan via synapsen met elkaar in verbinding; één neuron kan wel 1.000 tot 10.000 synapsen hebben. Hierdoor bevat het menselijk brein meer dan 100 biljoen verbindingen.

Gliacellen: de ondersteunende hersencellen

Naast neuronen zijn er ongeveer 85 miljard gliacellen, de ondersteunende cellen van het zenuwstelsel. Twee belangrijke typen zijn astrocyten en microglia. Astrocyten ondersteunen neuronen, versterken synapsen, helpen de bloed-hersenbarrière in stand te houden en produceren belangrijke vetstoffen zoals cholesterol. Microglia vormen het afweersysteem van de hersenen. Zij sporen schade, ziekteverwekkers en afvalstoffen op en ruimen deze op. In tegenstelling tot neuronen kunnen astrocyten en microglia zich delen.

Neurodegeneratieve ziekten en Alzheimer

Vervolgens werd ingegaan op neurodegeneratieve ziekten zoals de ziekte van Alzheimer. Bij deze aandoeningen gaan geleidelijk neuronen verloren, wat leidt tot symptomen zoals geheugenproblemen en andere cognitieve klachten. Welke klachten ontstaan hangt af van de hersengebieden die worden aangetast.

Eiwitophopingen in de hersenen

Kenmerkend voor Alzheimer zijn twee afwijkende eiwitstructuren: amyloïde plaques en tau-tangles (eiwitklonters). Door verkeerd gevouwen eiwitten ontstaan ophopingen die uiteindelijk leiden tot schade en verlies van neuronen. Met moderne technieken, zoals PET-scans die onder andere in het Amsterdam UMC worden toegepast, kunnen onderzoekers deze eiwitophopingen al zichtbaar maken bij levende patiënten.

De presentatie maakte duidelijk hoe complex en actief onze hersenen zijn en hoe belangrijk fundamenteel onderzoek is voor het begrijpen van Alzheimer en het ontwikkelen van nieuwe behandelingen en medicijnen.

Uw steun om dit soort baanbrekend onderzoek te kunnen doen helpt!

Kijk hier hoe u kunt bijdragen