Onderzoeker Colin Groot van Alzheimercentrum Amsterdam en de afdeling Neurologie van Amsterdam UMC ontvangt een ERC Starting Grant van 2,5 miljoen euro. Met deze subsidie gaat hij onderzoeken hoe betrouwbaar biomarkers zijn voor het opsporen en volgen van hersenziekten die dementie veroorzaken.

In Nederland leven 320 duizend mensen met dementie en 1 op de 5 mensen krijgt in zijn leven dementie. Dementie is een verzamelnaam voor verschillende klachten die ontstaan door ziekten in de hersenen. Bij deze hersenziekten stapelen zich vaak schadelijke eiwitten op.

Met biomarkers kunnen onderzoekers kenmerken van deze ziekteprocessen meten. Dat kan bijvoorbeeld via bloed, hersenvocht of beeldvorming van de hersenen. Biomarkers spelen een steeds grotere rol bij het opsporen en volgen van hersenziekten die dementie veroorzaken. Maar we weten nog onvoldoende hoe goed deze metingen laten zien wat er daadwerkelijk in de hersenen gebeurt.

Biomarkers vergelijken met hersenweefsel

Groot gaat samen met zijn onderzoeksgroep onderzoeken hoe verschillende biomarkers zich verhouden tot de daadwerkelijke veranderingen in de hersenen. Hiervoor maakt hij gebruik van een unieke groep patiënten die, los van dit onderzoek, een euthanasietraject ondergaan.

Bij deze deelnemers kunnen kort voor het overlijden biomarkers en andere metingen worden gedaan. Na het overlijden worden de hersenen uitgebreid onderzocht. Zo kunnen de metingen die tijdens het leven zijn gedaan rechtstreeks worden vergeleken met de aanwezigheid en verspreiding van ziekteprocessen in de hersenen.

Verschillende ziekteprocessen

Het onderzoek kijkt naar verschillende afwijkingen in de hersenen, waaronder afwijkingen van de eiwitten tau, α-synucleïne en TDP-43. Ook onderzoekt Groot de combinatie van verschillende ziekteprocessen, omdat deze vaak tegelijkertijd bij één persoon voorkomen.

Door biomarkers rechtstreeks te vergelijken met de veranderingen in de hersenen wil Groot beter begrijpen wat deze metingen precies laten zien. Dit kan bijdragen aan een betrouwbaardere toepassing van biomarkers voor de diagnose en het voorspellen van het verloop van dementie. Ook kan deze kennis helpen bij de ontwikkeling en evaluatie van nieuwe behandelingen voor hersenziekten die dementie veroorzaken.