Doelstelling

Wat is dementie?

Dementie is een verzamelnaam voor een aantal hersenaandoeningen die allemaal tot gevolg hebben dat de hersenen niet naar behoren functioneren. De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. De eerste verschijnselen van deze ziekte zijn vaak merkbaar in de vorm van milde maar lastige vergeetachtigheid. Vervolgens vergeten patiënten in steeds ernstiger mate waar ze zijn en herkennen ze geliefden niet meer. Dementie treft dan ook niet alleen de patiënt, maar ook hun partners en kinderen.

Een derde van de bevolking krijgt dementie

Ongeveer een derde van de bevolking die ouder is dan 80 jaar heeft dementie. Geschat wordt dat in Nederland op dit moment zo’n 260.000 mensen aan deze ziekte lijden. De babyboomers bereiken nu de leeftijd waarop het risico om dementie te krijgen groot. Tegelijkertijd is de levensverwachting toegenomen. Door deze ‘dubbele vergrijzing’ zal het aantal mensen met dementie in Nederland explosief stijgen naar meer dan een half miljoen in 2040: een epidemie met een enorme impact op de samenleving! Wereldwijd schat men dat er in 2050 zo’n 120 miljoen mensenzullen leiden aan dementie (zie grafieken A & B).

Doelstelling
Aantal gevallen van dementie in de wereld.
A. Met toenemende leeftijd leidt een steeds groter percentage van de mensen aan dementie (prevalentie). B. In de komende jaren neemt het aantal mensen dat wereldwijd aan dementie leidt sterk toe. (Figuren uit: Ferri et al Lancet 2005, Grand et al J Multidiscip Healthc 2011)

Er is geen medicijn tegen dementie

Op het moment dat dementie zich begint te openbaren, zijn de hersencellen, die bepaalde geheugenfuncties uitoefenden, afgestorven. De hersenen worden daarmee ook daadwerkelijk kleiner. Helaas zijn er momenteel geen mogelijkheden om deze cellen terug te halen of het proces van dementie te stoppen. Het zou een enorme aanwinst zijn als we in de toekomst de ziekte zouden kunnen voorkomen of het proces vertragen. Daarvoor is eerst veel nieuwe kennis nodig over wat er nu eigenlijk mis gaat in de hersencellen.

Doelstelling 2
Hendrikje van Andel - Schipper (1890 - 2005)

Het is mogelijk heel oud te worden zonder dementie!

Hoe kan het dat sommige mensen op hun 70e dement zijn en dat anderen ouder worden dan 100 zonder verschijnselen van dementie te vertonen? Hendrikje van Andel-Schipper was zo iemand: zij werd 115 jaar oud en werd daarmee de oudste vrouw van de wereld. Zij was tot op deze extreem hoge leeftijd nog helemaal helder. Hoe kan dat?

Beschermende factoren

De moeder van mevrouw van Andel werd 100 jaar oud en ook zij vertoonde geen verschijnselen van dementie. Het komt vaker voor dat mensen uit één familie allemaal oud worden zonder last te krijgen van dementie. Hieruit kunnen we afleiden dat erfelijke factoren een belangrijke rol spelen bij het beschermen tegen of juist het ontwikkelen van dementie. Maar: welke rol dan?

Er komt ook steeds meer bewijs dat naast de veranderingen in de hersenen, veranderingen in het afweersysteem een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van dementie. Dus vragen wij ons af: heeft het afweersysteem van 100-plussers misschien bijzondere eigenschappen? Zijn er bijvoorbeeld bepaalde afweercellen langer actief? Hebben die ook invloed op de gezondheid van de hersenen? En in hoeverre is dit erfelijk bepaald? Allemaal vragen die we graag willen onderzoeken.

Doel van het 100-plus onderzoek

Om erachter te komen welke erfelijke factoren een rol spelen bij dementie willen wij het erfelijke materiaal van mensen onderzoeken die, net als mevrouw van Andel-Schipper, heel oud zijn geworden zonder dementie verschijnselen. Deze gegevens willen wij met elkaar vergelijken: de erfelijke factoren die overeenkomen binnen deze groep bijzondere mensen kunnen belangrijke aanwijzingen bevatten over hoe dementie voorkomen zou kunnen worden. Daarnaast, om te achterhalen welke erfelijke factoren precies een rol spelen bij de ontwikkeling van dementie, willen wij het erfelijk materiaal van deze extreem gezonde groep mensen vergelijken met het erfelijk materiaal van dementiepatiënten. Uiteindelijk hopen we dat deze vergelijkingen tot nieuwe inzichten leiden die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van een medicijn dat dementie tegengaat.

Top